De moed om te durven leren

Voor de één gaat dat makkelijker dan voor de ander en iedereen doet dat op zijn of haar eigen manier. De één stelt veel vragen, de ander luistert aandachtig. Weer iemand anders leert het meest van werken in kleine groepjes.

Leren vraagt meer dan kennis opdoen

Wat ik mooi vind aan leren, is dat er eigenlijk altijd iets van je gevraagd wordt. En dat vraagt om moed. Je stapt een situatie binnen waarin je iets nog niet weet, waarin iets nieuw voor je is of waarin je jezelf verder wilt ontwikkelen. Dat vraagt openheid. Je hebt de moed nodig om te durven. Durven om jezelf te laten zien in wat je nog niet weet, waar je onzeker over bent of waar je mee worstelt.

Voor mij gaat leren daarom niet alleen over kennis opdoen. Het gaat ook over durven ontdekken, vragen stellen, luisteren, fouten maken en jezelf ontwikkelen in het bijzijn van anderen. Dat vraagt moed.

Die moed zag ik onlangs terug in een training die ik begeleidde. Toen ik binnenkwam en de eerste deelnemers zag, kreeg ik direct het gevoel dat er iets speelde. Ik herkende bij mezelf een onderbuikgevoel van nieuwsgierigheid. Toen de hele groep aanwezig was, voelde ik steeds sterker dat er iets anders gevraagd werd dan direct aan de training te beginnen en het draaiboek te volgen. Bij de opening werd duidelijk: er zat veel (onuitgesproken)emotie in de groep.

Mijn eerste reactie was om te doen wat ik goed ken: hardwerken, oplossen, fixen. Tegelijkertijd voelde ik ook iets anders. Een behoefte om juist even te gaan zitten, te landen. Ik stelde mezelf de vraag: ‘Wat heeft deze groep nu nodig?’

In plaats van het draaiboek te volgen, benoemde ik letterlijk wat ik zag gebeuren. Wat vond ik dat toch even een spannend moment. Ik zie armen over elkaar en hoor de stilte. Ik schraap mijn moed bij elkaar en zeg: "Ik wil graag opstarten, maar ik merk ook afstand. Hoe is dat voor jullie?"

Ruimte voor wat er echt speelt

Vanaf dat moment komt het gesprek op gang. Geen korte inventarisatie en een hapklare oplossing en dan weer snel door, maar een uur waarin van alles voorbijkomt. Er wordt gelachen, gehuild en uitgesproken wat er nodig is en uiteindelijk: verbinding.

Als ik eraan terugdenk, krijg ik nog steeds kippenvel. Omdat deze mensen de moed hadden om daadwerkelijk deel te nemen en iets van zichzelf te laten zien. Om uit te spreken wat er speelde.

Ik realiseerde me ook iets anders. Van deelnemers vragen om deel te nemen en zichzelf te laten zien, betekent ook dat ik zelfmoet deelnemen. Het vraagt ook om moed vanuit mij. Dat ik bereid moet zijn om het niet te weten, om af te wijken van mijn plan en te leren.  Leren vraagt moed van de deelnemer én van de begeleider.

Als begeleider ben ik voortdurend bezig met aanvoelen wat er nodig is. Niet te snel willen inspringen met een oplossing of antwoord.Soms zit de grootste waarde juist in het creëren van ruimte. Ruimte waarin mensen kunnen nadenken, voelen en ontdekken wat zij zelf nodig hebben.

Misschien is dat voor mij wel de essentie van leren: het begint niet met het juiste antwoord, maar met de moed om te onderzoeken wat je nog niet weet.